Architect Vera Yanovshtchinsky zeer te spreken over cultuurcampus

Ze toont zich verrast als ze het campusgebouw binnenkomt, na een kleine zoektocht om door het bouwhek een ingang te vinden. "Dit is mooi. Ik ben heel erg tevreden. Sinds de vorige keer dat ik hier was is de afwerking beter te zien en het ziet er goed uit. Vooral het afwerkingniveau is sterk. Het eindresultaat is goed!" Vera Yanovshtchinsky is een tijdje niet op de cultuurcampus in Vleuterweide geweest. Ze ziet opeens het gebouw, dat tijdens haar bezoek, tot haar verrassing, een eerste oplevering kent, die van het Amadeus Lyceum. 

" ‘k Spreek graag over cultuurklooster. Het klooster was in het verleden ook dikwijls reden voor de ontwikkeling van een stad, was centrum van cultuur, wetenschap en economie, werd gebouwd met materialen uit de omgeving, kende een eenheid van gebouwen en buitenruimtes, die op zichzelf ook een eigen functie hadden. Ook de gemeente en de vele gebruikers konden zich bij dit project goed in dit beeld vinden."

Vergelijkbaar met een klooster bestaat de campus uit een verzameling van meerdere gebouwen, gevat in een buitenmuur van grote gele kloostermoppen. Aan de binnenkant liggen de hoofdentrees van de gebouwen aan een centraal plein. Er zijn drie hoven: school met overblijfruimte en sporthal (west), kunstencentrum met theaterzaal en foyer (zuid-oost) en de welzijninstellingen bibliotheek, Zuwe Welzijn, Abrona en kinderopvang, met informatieplein (noord). Dit beeld van een klooster past ook in het stedenbouwkundig plan van Krier en Kohl met ‘de historisch gegroeide stad' als thema voor het hele centrum met winkels en woningbouw.

Verschillende metselverbanden

"Het klooster als drager van cultuur bleek als metafoor goed te werken. De stenen, kloostermoppen, zijn groter dan het gebruikelijke waalformaat, de stenen zijn verschillend gemetseld, dikwijls in een ander verband en met een andere voeg. Het resultaat is robuust en vormt een eenheid. Het robuuste uiterlijk ontstaat ook omdat de kozijnen weggewerkt zijn achter de muren. De afzonderlijke gebouwen hebben verschillende gevels, die aansluiten op hun programma. De schoolgevel is ritmisch en regelmatig, de gevel van de sporthal is meer robuust en gesloten met een reliëf in het metselverband en het kunstencentrum kent een transparante en speelse gevel, die in beton en glas is opgetrokken. Kerk-Zijn heeft een eigen gebouwtje bij het kunstencentrum, met hoge ramen en een houten deur. De gebouwen blijven zo duidelijk herkenbaar in het geheel."

In de overblijfruimte wijst Vera rond. "Dit is eigenlijk een overdekt schoolplein. De leerlingen komen hier binnen. Met zicht op de fietsenstalling, die half verzonken achter de voorgevel ligt en zo duidelijk deel van het gebouw uitmaakt. De hoven hebben interne routes naar elkaar, om het schoolplein heen. Ook de 44 meter lange verbinding op de eerste verdieping van school naar bieb is in metselwerk opgetrokken. De vloer vertelt ook een eigen verhaal. In het hardsteen zijn speelse figuren, teksten en symbolen uitgesneden, die verwijzen naar het gebruik en de gebruikers
De foyer en theaterzaal van het kunstencentrum bieden licht, ruimte en hoogte. Hier omheen liggen cursus- en oefenruimtes. De materialen zijn bijzonder: beton met een rotsreliëf, goudglanzende absorptiepanelen en warmhouten parketvloer. Een verdere aankleding met velours gordijnen en een uitschuifbare tribune volgt.

Modern versus Historiserend bouwen

Is er geen spanning tussen de ‘dorpse' bouw van de aanliggende wijk De Hoven en de strakkere uitstraling van de campus? "In Franse dorpen tref je ook gigantische kloosters aan! Dit gebouw heeft een eigen schaal en een expressie die bij deze schaal en functie hoort, het is robuust en krachtig aanwezig. Het is mijn eigen vertaling binnen het plan van Krier en Kohl, van maatschappelijke verbondenheid, herkenbaarheid en inzicht in het ontwerp van openbare gebouwen en woningen. Ik heb hier stevig met Krier over gesproken en dit is er uitgekomen! Deelplan De Hoven en het toekomstige commerciële centrum zijn belangrijk als ‘tegenwicht'. Ik ben niet overtuigd van de bouwvolumes, de eengezinswoningen, langs de HOV-lijn in De Hoven. Die hadden wat mij betreft groter en stedelijker mogen zijn; ik ben benieuwd naar het winkelcentrum!"

In de discussie modernistisch versus historiserend bouwen toont Vera Yanovshtchinsky haar eigen gezicht. "Het modernisme heeft haar eigen probleem, is vaak te onverschillig toegepast, uitgekleed en ontdaan van zijn typische kwaliteiten van ruimte, licht en lucht. Historiserend bouwen is hierop een oppervlakkig antwoord. Alsof shoppen in de  geschiedenis het antwoord is op de vraag in de 21^e eeuw. Ik laat graag zien, dat je, met inzet van technieken uit de 21^e eeuw, een eigen antwoord kan geven op de verschillende behoeften van mensen. Het is daarbij belangrijk, dat de deskundigen vanuit een eigen visie ontwerpen, zonder de oren naar oppervlakkige verlangens van de ‘meerderheid' van de consumenten te laten hangen! Of naar de gemakzuchtige en voorspelbare beelden van makelaars."

Terugkomen

De architect is benieuwd naar de nabije toekomst. "Ik zal zeker  terugkomen om te zien, hoe het gebouw in werkelijkheid wordt gebruikt. Het budget beperkt het flexibel bouwen, bijvoorbeeld door meer dragende wanden in plaats van kolommen te gebruiken. Specifieke eisen veranderen misschien binnen 5 jaar. Ik wil alert blijven om te zien wat er verandert. Dat is belangrijk voor het aanscherpen van mijn eigen bouwkundige visie!"

 

------------------------------------------------------------------------------------------------

Architect Vera Yanovshtchinsky werd in de Oekraïne, in de toenmalige Sovjet-Unie geboren. Ze groeide op in Israël,  begon aan studie bouwkunde in Haifa en ging met deze studie door in Nederland.

Ze ontwierp zowel openbare gebouwen als woningen, vooral in Nederland, maar heeft ook een gebouw in Warschau staan. Ze houdt van een goede balans in het ontwerpen van deze twee soorten gebouwen, vanwege de totaal verschillende eisen, die aan het gebruik worden gesteld.

Gerelateerde artikelen

» De Culuurcampus: "eindelijk een jas die het lijf past, dat er in moet"

Links

» Lees hier meer over de Cultuurcampus